Web Sitesi Yaptırırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Her şey bir cümleyle başlıyor: Bu site ne işe yarayacak?

Toplantıya gelen müşterilere ilk sorduğum soru hep aynı: “Site yayına çıktıktan altı ay sonra neyi görürseniz ‘iyi ki yaptırmışız’ dersiniz?” Cevaplar çok farklı oluyor. Biri “ayda en az on teklif talebi” diyor, biri “yurt dışındaki alıcıya katalog gönderirken utanmamak”, bir başkası “telefonla sorulan aynı soruları artık siteye yönlendirmek”.

Bu cevap sitenin her şeyini belirliyor. Teklif talebi isteyen bir sanayi firmasının sitesinde ürün sayfaları ve formlar ön planda olmalı; ihracat yapan bir firmada çok dilli yapı ve teknik dokümanlar; hizmet veren bir işletmede telefon ve WhatsApp düğmeleri, yerel arama ve güven unsurları. Amaç yazılmadan tasarıma başlanırsa ortaya güzel ama işe yaramayan bir broşür çıkıyor.

Eski yazımda “rakiplerinizin ve yurt dışındaki büyük firmaların sitelerine bakın, not alın” demiştim; bu tavsiye hâlâ geçerli. Beğendiğiniz üç site, beğenmediğiniz bir site ve nedenleri… Bu küçük liste, ajansla ilk toplantıda saatler kazandırıyor. Bir de içerik meselesi var: metinleri ve görselleri kim hazırlayacak? Sitelerin gecikmesinin bir numaralı sebebi tasarım değil, gelmeyen metinler. (Bunu gönül rahatlığıyla söyleyebilirim, yıllardır böyle.)

Firmayı nasıl bulup nasıl elersiniz?

Arama motorlarında “Mersin web tasarım”, “Mersin web tasarım firmaları” gibi aramalar yapmak hâlâ iyi bir başlangıç. 2014’te “ilk sayfada çıkan firmalar büyük ihtimalle işini biliyordur, kendi SEO’larını yapabildiklerine göre” yazmıştım. Bu mantık yarı yarıya geçerli. Organik sonuçlarda üst sıralarda olmak gerçekten bir emek göstergesi; ama en üstteki “Sponsorlu” etiketli sonuçlar yalnızca reklam bütçesini gösteriyor. İkisini ayırın.

Bugün bir adım daha var: ChatGPT ya da Gemini’ye “Mersin’de web tasarım firmaları” diye sormak. Cevaplar kusursuz değil, ama bir firmanın internette ne kadar tutarlı ve görünür olduğuna dair fikir veriyor. Bu konuda daha geniş bir liste ve seçim kriterleri için Mersin web tasarım firmaları yazımıza da bakabilirsiniz.

Listeyi kısaltırken bakmanız gerekenler şunlar: firmanın belli bir adresi, vergi kaydı ve geçmişi var mı? Referans olarak gösterdiği siteler hâlâ yayında mı, telefonda düzgün açılıyor mu? Referansın altında “tasarım: falanca” bağlantısı gerçekten o firmaya mı gidiyor? Google İşletme Profili’ndeki yorumlar gerçekçi mi, yoksa aynı hafta içinde gelmiş beş yıldızlı onlarca yorum mu? Ve en önemlisi: referanslardan birini arayıp “Memnun musunuz, bir sorun olduğunda ulaşabiliyor musunuz?” diye sormak. İki dakikalık bir telefon, haftalarca araştırmadan daha çok şey söylüyor.

Freelance bir tasarımcıyla mı, ajansla mı çalışacağınıza henüz karar vermediyseniz freelance mi, ajans mı yazısında iki tarafın artısını eksisini anlattım.

Toplantıya kim gitmeli?

Eski yazının en çok hatırlanan cümlesi buydu, aynen tekrar ediyorum: bu toplantıya firmanızın en yetkili kişisi ya da işi gerçekten sahiplenecek müdür gitmeli. Muhasebecinizi göndermeyin.

Muhasebeciye bir kötülüğüm yok, yanlış anlaşılmasın. Ama onun işi maliyeti düşürmek; en ucuz teklifi seçip “bakın bu işi ne kadar ucuza kapattım” diye dönmesi kendi açısından başarı. Web sitesi ise bir gider kalemi değil, satışın ve itibarın aracı. Kararı bunu ölçebilecek kişi vermeli.

Görüşmede karşınızdaki kişinin dinleyip dinlemediğine dikkat edin. Siz daha derdinizi anlatmadan “biz size şu paketi yaparız” diyen biri, sizin işinizi değil kendi kalıbını satıyor. İyi bir ajans ilk toplantıda konuşmaktan çok soru sorar.

Teklifi okumayı bilmek

Teklif geldi. Önce biçimine bakın: kurumsal bir antetle mi gelmiş, imla hataları var mı, sizin firmanızın adı doğru yazılmış mı? Eski yazımda da söylemiştim, bu detaylar karşınızdaki firmanın işine verdiği önem konusunda çok şey söylüyor. Kendi teklifine özen göstermeyen, sizin sitenize hiç göstermez.

Sonra içeriğine geçin. İyi bir teklifte en az şunlar yazar:

• Kapsam: Kaç sayfa, hangi bölümler, hangi özellikler (form, çok dil, blog, e-ticaret, rezervasyon).
• Tasarım yaklaşımı: Özel tasarım mı, hazır temanın uyarlanması mı? İkisi de meşru, ama farkı fiyata ve sonuca yansır; hangisi olduğunu baştan bilmelisiniz.
• İçerik: Metinleri ve görselleri kim hazırlıyor; ajans hazırlıyorsa kaç sayfa için?
• Revizyon: Kaç tur değişiklik hakkı var?
• Lisanslar: Ücretli tema ve eklentilerin lisansı kimin adına, yıllık yenilemesi kimde?
• Teknik altyapı: Hosting, SSL, kurumsal e-posta, yedekleme dahil mi, ayrı mı?
• SEO temeli: Sayfa başlıkları, açıklamalar, site haritası, yönlendirmeler, Search Console kurulumu yapılıyor mu?
• Süre ve ödeme: Teslim tarihi ve ödeme takvimi.
• Yayın sonrası: Ücretsiz destek süresi ve sonrası nasıl ücretlendiriliyor.

Teklifler arasında büyük fark varsa, genellikle bu maddelerden bazıları ucuz teklifte yazılmamıştır. Bunu sormak ayıp değil.

Örnek vaka: İki teklif, üç kat fark

Diyelim ki bir firma iki teklif aldı; biri diğerinin üçte biri kadar. Ucuz olanı seçti. Site güzel göründü, zamanında teslim edildi. Altı ay sonra sitede tuhaf bağlantılar belirmeye başladı, Google arama sonuçlarında firmanın adının altında alakasız ilaç reklamları çıktı. İncelenince, sitede lisanssız (nulled) bir temanın ve eklentilerin kullanıldığı, bunların içine baştan zararlı kod gömülü olduğu anlaşıldı. Temizlik, güvenlik önlemleri ve Google’daki itibarın düzelmesi; toplam maliyet pahalı teklifi çoktan geçti.

Bu hikâyede ders “pahalı olanı seçin” değil. Ders, teklifte “lisanslı tema ve eklenti” maddesinin yazılı olmasını istemek ve fiyat farkının nereden geldiğini sormak. Bazen pahalı teklif de gereksiz şişirilmiştir; onu da ancak kalemleri yan yana koyunca görürsünüz.

Pazarlık: Ne zaman şüphelenmeli?

Mutlaka pazarlık yapın; bu bir hak. Ama şunu da 2014’ten beri söylüyorum: karşınızdaki firma, hizmette hiçbir şey değiştirmeden fiyatı %30–40 birden indiriyorsa şüphelenin. Ya ilk fiyat şişirilmişti ya da indirimi işten kısarak çıkaracak; muhtemelen hangisi olduğunu siz anlamayacaksınız.

Dürüst bir firma indirim yaptığında karşılığında neyin değiştiğini söyler: “Blog bölümünü ikinci aşamaya bırakırsak”, “metinleri siz hazırlarsanız”, “hazır tema üzerinden gidersek” gibi. Kapsam daralıyorsa fiyat düşer; kapsam aynıysa fiyatın büyük oynamaması gerekir.

Sahiplik: En çok kavga çıkan konu

Yıllar içinde gördüğümüz anlaşmazlıkların büyük kısmı tasarımdan değil, “kimin neyi var” sorusundan çıktı. Bunu baştan çözmek çok kolay, sonradan çözmek çok zor.

Alan adı her zaman sizin, yani firmanızın adına kayıtlı olmalı; yenileme bildirimleri sizin e-postanıza gelmeli ve kayıt kuruluşundaki hesaba sizin de erişiminiz olmalı. .com.tr, .tr gibi Türkiye uzantılı alan adları 14 Eylül 2022’den beri TRABİS üzerinden yönetiliyor ve kayıt artık belge göndermeden, yetkili kayıt kuruluşları üzerinden yapılıyor; bu da devir ve sahiplik işlerini eskisine göre kolaylaştırdı. Biz alan adı ve hosting tarafında alan adını her zaman müşterinin adına kaydediyoruz.

Aynı kural hosting paneli, site yönetici hesabı, Google Analytics, Search Console, Google İşletme Profili ve reklam hesapları için de geçerli. Ajans bunları yönetebilir, ama sahibi siz olmalısınız. Size özel yazılım yaptırıyorsanız kaynak kodun ve kullanım hakkının kime ait olacağı da sözleşmede yazmalı; bizim kuralımız, müşteriye özel yazılımda kaynak kodun müşteriye devredilmesi.

Sözleşmede mutlaka olması gerekenler

İyi bir ajansın oturmuş bir sözleşmesi vardır. Gelen sözleşme sizi ikna etmediyse avukatınıza inceletin; bu tamamen normal. Eksik görürseniz eklenmesini isteyin:

• İşin tam kapsamı (teklifteki maddeler sözleşmeye eklenmeli ya da teklif sözleşmenin eki olmalı)
• Teslim tarihi ve gecikme durumunda ne olacağı
• Ödeme takvimi (ücretin tamamı iş bitmeden ödenmez; genelde başlangıç, ara teslim ve yayın aşamalarına bölünür)
• Alan adı, hesaplar ve kaynak dosyaların sahipliği
• Yayın sonrası ücretsiz destek süresi ve kapsamı
• Ayrılma durumunda sitenin tam yedeğinin ve tüm erişimlerin teslimi
• KVKK metinleri ve çerez politikası gibi yasal metinlerin kim tarafından hazırlanacağı

Son madde konusunda net olayım: yasal metinleri biz hazırlamıyoruz, firmanın avukatının hazırlaması gerekiyor; biz bu metinleri siteye yerleştiriyor ve çerez onayı gibi teknik kısmı kuruyoruz. KVKK uyumlu web sitesi yazısında bu ayrımı ayrıntılı anlattım.

Ne kadar sürer, fiyat neye göre değişir?

Bizim deneyimimizde kurumsal bir site, metinler ve görseller zamanında geldiğinde ortalama 4–6 haftada, bir e-ticaret sitesi 4–8 haftada yayına çıkıyor. Süreyi en çok uzatan şey, yine söyleyeyim, içeriğin gecikmesi. Adım adım nasıl ilerlediğini web tasarım süreci yazısında anlattık.

Fiyatı belirleyen başlıca etkenler: sayfa sayısı ve içerik hazırlığı, özel tasarım mı hazır tema uyarlaması mı olduğu, dil sayısı, e-ticaret, ödeme, kargo ya da başka sistemlerle entegrasyon, özel yazılım ihtiyacı ve yayın sonrası bakımın kapsamı. “Web sitesi kaç para?” sorusu, “araba kaç para?” sorusu gibi; hangi araba, hangi donanım, ne için?

2026’da teklif isterken unutulmaması gerekenler

Birkaç konu var ki 2014’te kimsenin aklına gelmezdi, bugün ise teklifte konuşulması gerekiyor.

Siteniz yapay zekâ aramalarında da anlaşılır olmalı. ChatGPT, Gemini ya da Google’ın AI Bakışı sizin hakkınızda bir şey söylerken bilgiyi sitenizden ve hakkınızdaki diğer kaynaklardan topluyor. Sitenin net başlıklarla, soru cevap mantığıyla, doğru yapılandırılmış veriyle (schema) kurulması hem Google hem yapay zekâ için temel. Bu alanı yapay zekâ optimizasyonu sayfasında anlattık.

Mevcut bir sitenizi yeniliyorsanız eski adreslerin yeni adreslere doğru yönlendirilmesi (301) teklifte mutlaka olmalı; yoksa yıllarca biriken Google sıralamanız bir gecede gidebilir. Web sitesi yenilerken SEO yazısı tam bu konu üzerine.

Avrupa Birliği’ne ürün ya da hizmet satıyorsanız, Avrupa Erişilebilirlik Yasası’nın 28 Haziran 2025’ten beri uygulandığını da bilin; e-ticaret sitelerinde erişilebilirlik artık bir “iyi olur” değil, bazı durumlarda yasal bir şart. Türkiye’deki siteler için de erişilebilirlik hem ziyaretçi hem arama motoru açısından değer.

Yayın günü bitiş değil

Site yayına çıktı, herkes rahatladı. Bence asıl iş burada başlıyor. Yazılım ve eklenti güncellemeleri, yedekler, güvenlik taraması, formların gerçekten çalışıp çalışmadığının kontrolü, yeni içerik, Search Console’daki hataların takibi… Bunların biri aksadığında site yavaş yavaş eskiyor; bir gün de form çalışmıyordur ve kimse fark etmemiştir.

O yüzden eski yazının “web sitenizin yapımı kadar barındırma, e-posta, güncelleme, teknik destek ve sorunlara çözüm bulma hızı da önemlidir” maddesi bana göre listenin en önemli maddesi. Teklif alırken “yayından sonra bir sorun olursa kimi arayacağım, ne kadar sürede dönülecek?” sorusunu mutlaka sorun.

Biz nasıl çalışıyoruz?

EFORWEB 2003’ten beri Mersin’de; kurucumuz 1999’dan beri web alanında. Web tasarım projelerinde hem özel tasarım hem hazır tema uyarlaması yapıyoruz ve hangisinin uygun olduğuna müşterinin beklentisi ve bütçesine göre baştan birlikte karar veriyoruz. Alan adı ve tüm hesaplar müşterinin adına açılıyor; teklifte kapsam, süre ve yayın sonrası destek yazılı. Yaptığımız işleri referanslar sayfasında görebilir, dilerseniz o firmalardan birine bizi sorabilirsiniz.